Geç Osmanlı İmparatorluğu ve Erken Türk Cumhuriyeti'nde Okumayı Öğrenmek

Öz

Bu çalışma, Benjamin Fortna'nın Geç Osmanlı İmparatorluğu ve Erken Cumhuriyet Döneminde Okumayı Öğrenme (2012) adlı kitabını incelemektedir, ki bu eser 1880-1930 yılları arasında okuryazarlık ve eğitimin bireysel ve toplumsal deneyimleri şekillendirmeye katkılarını araştırır. Fortna, eğitimin ahlaki ve ekonomik ilerlemenin ana araçları olduğunu ve ulusal kimlik ve modernlik duygusunu teşvik ettiğini savunduğu gibi, okuryazarlığın devlet tarafından siyasi bir aracı olarak kullanıldığını, Osmanlı geleneğine eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşırken Cumhuriyetçi ideallerin tanıtımında önemli rol oynadığını da göstermektedir. Bu yaklaşımla, Kemal Karpat ve Akçin Selçuk Somel gibi akademisyenlerin çalışmalarından farklıdır; çünkü bunlar daha dar bir şekilde belirli dönemlere veya eğitim reformunun bazı yönlerine odaklanmıştır. Fortna'nın çalışması geç Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemi arasında bir köprü kurmaktadır, eğitim uygulamalarında modernizasyon ve laiklik vurgusundaki süreklilikleri ortaya koyarak. Analizi, okuryazarlığın sadece bilgiyi aktarmakla kalmadığını, aynı zamanda toplumsal normları yeniden şekillendirerek geleneksel aile yapılarını meydana getirmeye çalışan bir ulusal kimlik duygusunu teşvik ettiğini de vurgulamaktadır.

(Türkçe özet ve anahtar kelimeler, özgün makaleye dayanılarak dizinleme amacıyla yapay zekâ destekli araçlar ve editör gözetiminde geriye dönük olarak hazırlanmıştır. Bu unsurlar özgün yayında yer almamaktadır.)